Czym są granice psychologiczne?
Granice to wewnętrzne "linie", które pomagają odróżnić własne potrzeby, uczucia i odpowiedzialność od cudzych. Dotyczą m.in. tego:
jak chcesz być traktowany/a,
na co się zgadzasz, a na co nie,
ile energii i czasu możesz dać innym,
co należy do Ciebie, a co do drugiej osoby.
Dlaczego warto się nimi zajmować?
Gdy granice są niejasne albo rzadko się je wyraża, u części osób pojawia się:
poczucie bycia wykorzystywanym/ą,
poczucie winy po odmowie,
stawianie potrzeb innych ponad własnymi,
zmęczenie i frustracja.
Nie ma jednej "właściwej" granicy. Każdy ma inne potrzeby, a w różnych relacjach mogą wyglądać inaczej.
Rodzaje granic
Granice fizyczne
Przestrzeń osobista, dotyk i bliskość, prywatność ciała.
Granice emocjonalne
Prawo do własnych uczuć i do tego, by nie brać na siebie cudzych emocji jako swoich.
Granice czasowe
To, jak spędzasz czas i kiedy jesteś dostępny/a dla innych, także w pracy.
Granice intelektualne
Prawo do własnego zdania i do tego, by Twoje poglądy były traktowane z szacunkiem.
Jak można wyznaczać granice
1. Zauważ swoje potrzeby
Co w relacjach Cię męczy lub denerwuje?
Kiedy czujesz się wykorzystywany/a?
Czego potrzebujesz, żeby czuć się dobrze?
2. Mów jasno i spokojnie
Zamiast: "Zawsze mnie ignorujesz!"
Spróbuj: "Potrzebuję, żebyś wysłuchał/a mnie bez przerywania."
3. Mów o sobie
"Jestem zmęczona, kiedy..."
"Potrzebuję..."
"Nie dam rady tego zrobić."
4. Zastanów się, co zrobisz, gdy granica nie zostanie uszanowana
Nie chodzi o karanie drugiej osoby, tylko o to, jak zadbasz o siebie, np. zakończysz rozmowę lub wrócisz do niej później.
Typowe obawy
"Będą źli lub rozczarowani."
Reakcja drugiej osoby jest jej reakcją. Możesz o nią zadbać, ale nie masz nad nią pełnej kontroli.
"Jestem egoistą/egoistką."
Troska o własne potrzeby nie wyklucza troski o innych.
"Stracę tę relację."
Czasem relacje się zmieniają, gdy zmieniają się zasady. Warto też zauważyć, jak druga strona reaguje na Twoje prośby.
"Nie umiem odmówić."
Można zacząć od łagodniejszych sformułowań, np. "Muszę to przemyśleć" albo "Odpowiem jutro".
Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą
Rozmowa z psychologiem może być pomocna, jeśli:
trudno Ci rozpoznać własne potrzeby,
stawianie granic wiąże się z silnym poczuciem winy lub lękiem,
masz poczucie, że Twoje granice są stale przekraczane,
nie wiesz, od czego zacząć.
Jeśli w relacji doświadczasz przemocy, najważniejsze jest bezpieczeństwo. W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod numer 112. Całodobowe wsparcie oferuje Niebieska Linia – 800 120 002.
Jeśli chcesz porozmawiać o swoich relacjach, możesz umówić się na konsultację psychologiczną w gabinecie w Olsztynie lub online.