Czym jest lęk przed porażką?
Lęk przed porażką to obawa, że nie podołamy zadaniu, zawiedziemy siebie albo innych, albo że ktoś oceni nas negatywnie. Do pewnego stopnia jest to zjawisko powszechne i bywa nawet mobilizujące. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy obawa staje się tak silna, że wpływa na decyzje i zamiast pomagać w przygotowaniu, prowadzi do unikania.
Lęk przed niepowodzeniem może dotyczyć różnych obszarów: pracy, nauki, związków, zmiany miejsca zamieszkania czy realizacji własnych pomysłów.
Jak może się przejawiać?
U części osób lęk przed porażką widać w zachowaniu, u innych głównie w myślach i odczuciach z ciała. Często pojawiają się:
trudność z podjęciem decyzji
odkładanie zadań na później
wybieranie opcji "bezpiecznych", nawet jeśli nie są pierwszym wyborem
perfekcjonizm i ciągłe poprawianie
silna obawa przed krytyką
napięcie, niepokój lub problemy ze snem przed ważnym wydarzeniem
Warto zauważyć, że odkładanie i perfekcjonizm bywają próbą uniknięcia nieprzyjemnego uczucia, a nie brakiem chęci czy lenistwem.
Skąd może się brać?
Przyczyny bywają różne i u każdej osoby wyglądają nieco inaczej. Czasem wiążą się z wcześniejszymi doświadczeniami, w których błąd spotykał się z krytyką lub wyśmianiem. Bywają też związane z wysokimi oczekiwaniami wobec siebie albo z przekonaniem, że wartość człowieka zależy od jego osiągnięć. Nie ma jednej odpowiedzi, dlatego pomocne bywa przyjrzenie się własnej historii.
Co można rozważyć?
Poniżej kilka pomysłów, które ludzie często uznają za wartościowe punkty wyjścia. Nie są to gotowe recepty, a raczej kierunki do przemyślenia.
Zamiast: "Jeśli mi nie wyjdzie, to znaczy, że się nie nadaję." Spróbuj: zapytać siebie, co konkretnie mogłoby pójść nie tak i czy poradziłbym/poradziłabym sobie z takim wynikiem.
Zamiast: czekać, aż poczujesz się gotowy. Spróbuj: wyznaczyć niewielki, konkretny krok i sprawdzić, jak się z nim czujesz.
Zamiast: oceniać siebie wyłącznie przez pryzmat wyniku. Spróbuj: zauważyć też to, czego nauczyło Cię samo podjęcie próby.
Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?
Warto rozważyć rozmowę z psychologiem, gdy lęk przed porażką od dłuższego czasu ogranicza Twoje decyzje, relacje lub pracę, albo gdy towarzyszą mu silne objawy napięcia, trudności ze snem czy obniżony nastrój. Podczas konsultacji psychologicznej można wspólnie przyjrzeć się, w jakich sytuacjach lęk się pojawia i jakie możliwości wsparcia są dostępne. Jeśli trudności się utrzymują, rozmowa może pomóc zdecydować, czy potrzebne jest dłuższe wsparcie.
Jeśli ten temat jest Ci bliski, możesz umówić się na konsultację psychologiczną w gabinecie w Olsztynie lub online.