Czym jest uzależnienie emocjonalne?
Określenia "uzależnienie emocjonalne" używa się potocznie do opisania sytuacji, w której czyjeś poczucie bezpieczeństwa, wartości lub szczęścia zależy głównie od drugiej osoby. Najczęściej mówimy tak o relacjach partnerskich, ale podobny wzorzec może pojawić się wobec rodziców, przyjaciół czy współpracowników.
Nie jest to nazwa rozpoznania medycznego. To raczej opis sposobu przeżywania bliskości, który może być źródłem cierpienia dla jednej lub obu stron.
Jak może się objawiać?
Do często opisywanych sygnałów należą:
trudność z podejmowaniem decyzji bez zgody lub wsparcia drugiej osoby,
silny lęk przed odrzuceniem lub zostaniem samą lub samym,
przekonanie, że bez tej osoby nie da się być szczęśliwym,
poświęcanie własnych potrzeb, zainteresowań i kontaktów po to, by utrzymać relację,
zostawanie w relacji, która sprawia ból, bo perspektywa rozstania wydaje się nie do zniesienia,
nieustanne sprawdzanie, czy druga osoba jest zadowolona.
Bliskość i zależność od siebie są naturalną częścią związków. Warto przyglądać się sytuacji, w której zależność przestaje być wzajemna lub wiąże się z ciągłym napięciem.
Skąd może się brać taki wzorzec?
Przyczyny bywają różne. U części osób ma to związek z doświadczeniami z dzieciństwa, na przykład z niepewnymi więziami lub z nieprzewidywalnym zachowaniem opiekunów. U innych wynika z kolejnych relacji, w których miłość kojarzyła się z poświęceniem. Czasem wzorzec nasila się w okresie osłabienia, na przykład po stracie. Nie zawsze da się wskazać jedną przyczynę.
Co można rozważyć?
Wiele osób zauważa, że warto zacząć od drobnych kroków:
obserwowanie, kiedy zaczynamy rezygnować z własnych potrzeb, i pytanie siebie, czego właściwie chcemy,
podtrzymywanie lub odnawianie zainteresowań i kontaktów poza relacją,
stopniowe podejmowanie małych decyzji samodzielnie,
ćwiczenie jasnego mówienia o granicach, na przykład: "Potrzebuję chwili, aby to przemyśleć",
dbanie o sen, ruch i wsparcie bliskich osób.
To są ogólne pomysły, a nie recepta. Dla każdej osoby kolejny krok może wyglądać inaczej.
Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?
Warto rozważyć rozmowę z psychologiem, gdy:
relacja przynosi więcej cierpienia niż wsparcia, a mimo to trudno cokolwiek zmienić,
lęk przed samotnością lub odrzuceniem wpływa na codzienne decyzje,
pojawia się poczucie, że tracisz siebie,
towarzyszą temu obniżony nastrój, bezsenność lub napięcie.
Jeśli w relacji doświadczasz przemocy lub groźby, ważne jest, by jak najszybciej skontaktować się z wyspecjalizowaną pomocą. W bezpośrednim zagrożeniu zadzwoń pod numer 112. Całodobowe wsparcie oferuje Niebieska Linia – 800 120 002.
Podczas konsultacji psychologicznej można spokojnie przyjrzeć się swojej sytuacji i zastanowić nad możliwymi kierunkami. Jeśli okaże się, że potrzebna jest dłuższa praca, można omówić dostępne formy wsparcia. Konsultacje odbywają się w gabinecie w Olsztynie lub online.