Wiele osób odkłada pierwszą rozmowę ze specjalistą, bo uważa, że ich sytuacja nie jest „wystarczająco poważna". Inni nie wiedzą, do kogo w ogóle się zwrócić. Ten tekst nie jest testem ani diagnozą. To zbiór sygnałów, które mogą być powodem, żeby rozważyć konsultację psychologiczną, oraz krótkie wyjaśnienie, kiedy lepiej zacząć od lekarza.
Nie trzeba być na dnie
Konsultacja psychologiczna nie jest zarezerwowana dla sytuacji skrajnych. Można się na nią umówić, gdy coś w życiu przestało działać tak jak dawniej, nawet jeśli z zewnątrz wszystko wygląda poprawnie: praca jest, rodzina jest, obowiązki są wykonywane. Czasem wystarczy poczucie, że sam lub sama nie potrafisz się w czymś rozeznać i że rozmowa z kimś przygotowanym do takich rozmów mogłaby uporządkować myśli.
Warto też pamiętać, że prośba o wsparcie nie świadczy o słabości. To zwykła decyzja o skorzystaniu z wiedzy specjalisty, podobnie jak wizyta u lekarza przy uporczywym bólu.
Sygnały, które mogą skłaniać do rozmowy
Nie ma jednej listy, która pasuje do każdego. Poniższe sytuacje często bywają powodem, dla którego ludzie szukają kontaktu z psychologiem:
trudne samopoczucie, napięcie lub poczucie przeciążenia utrzymuje się przez kilka tygodni i nie mija mimo odpoczynku,
trudności zaczynają wpływać na pracę lub naukę, na przykład na koncentrację, motywację czy relacje z ludźmi w pracy,
pogarszają się relacje z bliskimi: więcej konfliktów, wycofania, nieporozumień, których nie umiesz rozwiązać,
zmienia się sen: kłopoty z zasypianiem, wybudzanie się w nocy lub nadmierna senność,
wydarzyła się strata, rozstanie, zmiana życiowa albo inne trudne doświadczenie, a Ty czujesz, że sobie z tym nie radzisz,
towarzyszy Ci stałe napięcie, martwienie się lub drażliwość, z którymi trudno się uporać samodzielnie,
zauważasz, że robisz mniej rzeczy, które wcześniej sprawiały Ci przyjemność,
ktoś z bliskich zwrócił uwagę, że wyglądasz na przemęczonego albo odmienionego.
Żaden z tych punktów sam w sobie nie jest rozpoznaniem choroby. Psycholog nie ocenia, czy „masz dość powodów". Rozmowa pomaga ustalić, co się dzieje, jak długo trwa i jakie kolejne kroki mają sens.
Psycholog, psychiatra, psychoterapeuta: kto czym się zajmuje
Te trzy zawody łatwo pomylić, a każdy wygląda inaczej.
Psycholog to osoba po studiach z psychologii. Prowadzi konsultacje i poradnictwo psychologiczne, pomaga zrozumieć trudności i zastanowić się nad dalszymi krokami, a w ramach swoich kompetencji może też prowadzić diagnostykę psychologiczną. Psycholog nie jest lekarzem i nie przepisuje leków.
Psychiatra to lekarz specjalista. Ocenia stan zdrowia psychicznego z medycznego punktu widzenia, może postawić rozpoznanie choroby lub zaburzenia i zdecydować o leczeniu, w tym farmakologicznym.
Psychoterapeuta to osoba, która ukończyła wieloletnie szkolenie z zakresu psychoterapii. Psychoterapia jest odrębnym, regularnym procesem pracy nad trudnościami. W razie potrzeby warto rozważyć ją u wykwalifikowanego psychoterapeuty, a psycholog może pomóc zastanowić się, czy to dobry kierunek.
Jeśli nie wiesz, od kogo zacząć, rozmowa z psychologiem bywa rozsądnym pierwszym krokiem. Jeśli okaże się, że potrzebna jest ocena lekarska, psycholog może zasugerować kontakt z lekarzem.
Kiedy zacząć od lekarza albo zadzwonić po pomoc
Są sytuacje, w których konsultacja psychologiczna nie powinna być pierwszym ani jedynym krokiem.
Skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub psychiatrą, jeśli trudności bardzo nasilają się, utrudniają codzienne funkcjonowanie, towarzyszą im objawy fizyczne, których nie umiesz wyjaśnić, albo masz wątpliwości, czy za złym samopoczuciem nie stoi problem zdrowotny. To lekarz ocenia, czy potrzebne są badania lub leczenie.
Jeśli Ty lub ktoś bliski jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, myślisz o zrobieniu sobie krzywdy lub odebraniu sobie życia, dzwoń pod numer alarmowy 112 albo zgłoś się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy. Dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą też zadzwonić na telefon zaufania 116 123. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod numer 116 111. To nie jest sytuacja do przeczekania.
Jak może wyglądać pierwszy krok
Pierwsze spotkanie to rozmowa. Możesz opowiedzieć, z czym przychodzisz, i zapytać o wszystko, co Cię nurtuje. Nie musisz mieć gotowego, uporządkowanego opisu ani wiedzieć, jak nazwać swój problem. Wspólnie ustala się, co dalej: czy wystarczy kilka rozmów, czy warto rozważyć inne wsparcie, czy potrzebny jest kontakt z lekarzem.
Jeśli zastanawiasz się, czy to dobry moment, możesz potraktować to jako prostą zasadę: gdy zadajesz sobie to pytanie od dłuższego czasu, rozmowa ze specjalistą jest rozsądnym sposobem, żeby na nie odpowiedzieć. Konsultację psychologiczną w gabinecie w Olsztynie lub online można umówić także wtedy, gdy nie jest „naprawdę źle".
Jeśli zastanawiasz się, czy Twoja sytuacja jest „wystarczająco poważna”, zobacz też wpis: Czy trzeba dotknąć dna, żeby umówić się do psychologa?.